نرم افزارها و نحوه ریکاوری و بازیابی اطلاعات NAS Storage

ریکاوری و بازیابی اطلاعات NAS یا (NAS data recovery) فرآیند بازگشت اطلاعات از درایو، سرور یا زیر ساخت ذخیره‌ساز متصل به شبکه (NAS) است. ریکاوری اطلاعات سرور کلیه اطلاعات حذف شده، خراب یا غیرقابل دسترس در NAS و یا هر یک از اجزای ذخیره‌سازی آن از طریق نرم‌افزارهای خاص امکان‌پذیر است. دستگاه‌های NAS به‌دلیل بهره‌مندی از تکنولوژی RAID، علاوه بر این‌که اطلاعات را ذخیره می‌کنند، قابلیت بازیابی و ریکاوری آن را در یک بستر پرسرعت و ایمن دارند. بنابراین استفاده از نرم‌افزارهای مخصوص و آشنایی با نحوه‌ی ریکاوری باعث می‌شود تا داده‌هایی که به نظر می‌رسد برای همیشه گم شده‌اند، بازیابی شوند. خب وقت آن است که به سراغ نرم‌افزارها و نحوه ریکاوری و بازیابی اطلاعات NAS Storage برویم و در این زمینه اطلاعات مهم را در اختیارتان بگذاریم. پس با ما تا انتها همراه باشید.

خیلی از شرکت‌ها تا وقتی اولین «فاجعه حذف دیتا» را تجربه نکنند، جدی نمی‌گیرند که NAS هم می‌تواند یک نقطه شکست باشد، نه فقط یک جای امن برای آرشیو فایل‌ها.
مثلا یکی از مدیران IT یک شرکت معماری تعریف می‌کرد که یک آپدیت ساده فریم‌ویر روی دستگاه NAS باعث شد آرایه RAID دیگر مونت نشود. تمام نقشه‌ها و فایل‌های پروژه‌های در جریان روی همین NAS بود و تیم فروش عملا چند روز فلج شد تا بکاپ قدیمی را برگردانند. نتیجه؟ چند قرارداد از دست رفت و یک درس خیلی مهم گرفته شد: «بازیابی اطلاعات NAS فقط یک کار تکنیکال نیست، یک موضوع بیزنسی است.

جدول خلاصه سریع: ریکاوری اطلاعات NAS به زبان ساده

موضوع	توضیح خلاصه	برای چه کسانی مناسب است؟
ریکاوری اطلاعات NAS	بازگردانی داده‌های حذف‌شده یا غیرقابل‌دسترس از دستگاه‌های NAS و آرایه‌های RAID	شرکت‌ها، سازمان‌ها، تیم‌های تولید محتوا و واحدهای IT
علت‌های رایج خرابی NAS	حذف اشتباهی، خرابی هارد، بدسکتور، قطع ناگهانی برق، آپدیت ناموفق، خرابی یا پیکربندی غلط RAID	هر کسب‌وکاری که NAS در شبکه خود دارد و وابسته به داده‌های روی آن است
روش‌های ریکاوری	استفاده از نرم‌افزارهای تخصصی، بازسازی آرایه RAID، ریکاوری در مراکز حرفه‌ای با تجهیزات آزمایشگاهی	سناریوهای ساده خانگی تا خرابی‌های پیچیده سازمانی
مدت زمان ریکاوری	معمولا بین ۲ تا ۱۰ روز، بسته به نوع خرابی، تعداد هارد و حجم اطلاعات ذخیره‌شده روی NAS	مدیرانی که باید برای توقف سرویس و زمان Down بودن سیستم برنامه‌ریزی کنند
هزینه تقریبی ریکاوری	از حدود ۱ میلیون تومان شروع می‌شود و بر اساس نوع خرابی، تعداد هارد، سطح آسیب و دست‌کاری‌های قبلی متغیر است	تصمیم‌گیران مالی، مدیران IT و صاحبان کسب‌وکار
بهترین اقدام در لحظه بحران	خاموش کردن NAS، دست‌کاری نکردن آرایه، عدم اجرای تست‌های متعدد و مشاوره با کارشناس قبل از هر اقدام	کسانی که نمی‌خواهند شانس ریکاوری موفق و کامل داده‌ها را از بین ببرند

⏲ مدت زمان تخمینی مطالعه: 17 دقیقه

اهمیت بازیابی اطلاعات  NAS

قبل از این‌که وارد ابزار و مراحل فنی شویم، یک نکته مهم را جدی بگیر: هر کاری که «الان» با NAS انجام می‌دهی، می‌تواند شانس بازیابی را بهتر یا بدتر کند. قطع و وصل مداوم، بازسازی عجولانه RAID یا تست کردن چند نرم‌افزار روی همان هاردها، دقیقا همان اشتباهاتی هستند که کارشناسان ریکاوری همیشه بعداً از دیدن‌شان می‌گویند: «ای کاش قبل از دست‌کاری، فقط دستگاه را خاموش می‌کردید و تماس می‌گرفتید

دستگاه ذخیره‌سازی متصل به شبکه یا به اصطلاح NAS یک عنصر ضروری از شبکه هر سازمان یا شرکتی است. این دستگاه‌ها داده‌های مهم را ذخیره می‌کنند و از دست رفتن اطلاعات می‌تواند بر نحوه‌ی عملکرد هر سازمان یا شرکتی تاثیر منفی بگذارد. در حالی‌که بیشتر کاربران برای محافظت از مهم‌ترین فایل‌ها و اطلاعات اقدامات احتیاطی انجام می‌دهند، امکان دارد دستگاه NAS به دلایل مختلف متوقف یا خراب شود. برای این‌که هر کسب‌وکار یک عملکرد کارآمد داشته باشد، نیاز به یک راه‌حل قابل اعتماد برای ریکاوری و بازیابی اطلاعات NAS دارد، تا از دست رفتن فایل‌های مهم و داده‌های حیاتی جلوگیری کند.

 قیمت پردازنده سرور و قیمت هارد سرور و قیمت کابل سرور اچ پی (HP)

مراحل ریکاوری و بازیابی اطلاعات NAS

حذف اشتباهی داده‌ها (مانند انتخاب پوشه اشتباه)، خرابی یک یا چند درایو، به‌روزرسانی ناموفق سیستم‌عامل NAS، قطع برق، مشکلات مختلف در هنگام تغییر پیکربندی مانند تغییر اندازه یا جایگزینی دیسک در RAID، آسیب‌های سخت‌افزاری و … از علت‌هایی هستند که باعث از دست رفتن اطلاعات می‌شود. اگر داده‌ها از بین رفت، معقول‌ترین توصیه این است که دستگاه را خاموش کنید و با یک شرکت در زمینه خدمات بازیابی اطلاعات تماس بگیرید. با این‌حال گزینه‌ی دیگری نیز پیش‌رو دارید و آن استفاده از نرم‌افزارهای خاص بازیابی اطلاعات که معمولا بسیار گران هستند. گزینه دیگری که باید در نظر داشت استفاده از یک نرم افزار خاص ریکاوری و بازیابی اطلاعات NAS است.

برای این‌که بتوانید اطلاعات NAS را بازیابی کنید، مراحل زیر را با دقت و به ترتیب انجام دهید:

• هارد دیسک را از جعبه NAS خارج و آن را به مادربرد سرور یا USB خارجی را به آداپتور SATA/IDE متصل کنید.
• نرم‌افزار موردنظر را نصب و سپس اجرا کنید.
• پس از راه‌اندازی، برنامه به‌طور خودکار تمام دیسک‌های متصل را شناسایی می‌کند. (شکل 1)

• RAID مونتاژ شده ای که حاوی اطلاعات کاربر است، را پیدا کنید. (با کلید اسکرول ماوس کل فضای RAID در سطوح مختلف را بررسی کنید، به‌طور معمول بزرگترین سطح حاوی فایل‌های کاربر است. اگر رنگ قرمز در نماد ذخیره‌سازی وجود داشته باشد، بدین معنا است که آرایه در حالت تخریب قرار دارد.)
• اگر پیکربندی RAID خراب شده باشد، ممکن است نرم‌افزار نتواند به‌طور خودکار آن را پیدا و بازسازی کند. بنابراین نیاز است به صورت دستی آن را انجام دهید.

1. دکمه New RAID را بزنید تا RAID Builder در رابط نرم‌افزار باز شود.
2. هر بخش مهم را به RAID اضافه کنید. بهتر است فقط پارتیشن‌های اطلاعات به آرایه اضافه شود به‌جای کل درایوهاروی هر یک از آن‌ها دوبار کلیک کنید و گزینه افزودن به RAID را بزنید.
3. سپس درایوها و پارامترهای RAID را با استفاده از دکمه‌های فلش مانند مرتب کنید.
4. در بخش “Virtual RAID configuration” اطلاعات را بررسی کنید و در صورت نیاز آن‌ها را تغییر دهید.
5. “Build this RAID” را فشار دهید و نرم‌افزار این آرایه را به لیست دستگاه‌ها اضافه کنید.

• به‌طور معمول حافظه RAID نصب شده حاوی یک پارتیشن Singe است. برای ارزیابی وضعیت داده‌ها، آن را انتخاب کنید. اگر فایل‌ها دست نخورده به نظر می‌رسند، RAID را درست ساخته‌اید، در غیر این صورت مراحل 5 را با دقت تکرار کنید.
• تصور کن یک NAS چهار‌هاردی با RAID 5 داری و یکی از هاردها شروع به خطا دادن می‌کند. مدیر سیستم، به‌جای این‌که بلافاصله از آرایه بکاپ بگیرد، تصمیم می‌گیرد خود هارد را عوض کند و بلافاصله Rebuild را شروع کند. وسط کار، هارد دوم هم Error می‌دهد و آرایه کامل می‌خوابد. در ظاهر، فقط «یک هارد خراب» بود، اما در عمل ترکیب Rebuild + بدسکتورهای قدیمی، اطلاعات را در وضعیت خیلی پیچیده‌ای قرار می‌دهد. این دقیقا همان جایی است که نرم‌افزارهای عادی کم می‌آورند و باید یک مرکز ریکاوری حرفه‌ای وارد بازی شود.
• برای یافتن اطلاعات از دست رفته باید اسکن ذخیره‌سازی را با استفاده از ابزار مربوطه از نوار ابزار انتخاب و اجرا کنید. دقت کنید که تمام فایل‌های سیستم و غیرضروری از حالت انتخاب خارج کنید و سپس روی “Start scan” کلیک کنید.
• هنگامی‌که فرآیند اسکن به پایان رسید، روی “YES” کلیک کنید تا نتیجه اسکن به دست آمده ذخیره شود.

• برای ذخیره موارد ضروری، روی گزینه “Define selection” کلیک کنید، و فایل‌های مهم را علامت بزنید. سپس گزینه “Save Selection” را فشار دهید. مقصدی برای داده‌های بازیابی شده انتخاب کنید فقط مطمئن شوید که در یکی از درایوهای منبع نباشد.

بیشتر بخوانید: بهترین نرم افزارهای امنیتی سرور

نرم افزار های بازیابی کننده اطلاعات  NAS

اگر تجربه اولت در ریکاوری NAS باشد، بازار نرم‌افزارها خیلی گیج‌کننده است؛ هرکدام ادعا می‌کند «بهترین» است و در عمل، انتخاب اشتباه می‌تواند فقط وقت و اعصاب‌ات را تلف کند. بر اساس تجربه کارشناسان ریکاوری و ادمین‌هایی که واقعا با NAS درگیر بوده‌اند، چند نرم‌افزار در عمل بیشتر از بقیه جواب گرفته‌اند.

پیدا کردن بهترین نرم افزار ریکاوری و بازیابی اطلاعات NAS در بازار وب می‌تواند بسیار چالش‌برانگیز باشد، زیرا انتخاب یک نرم‌افزار رایگان یا پولی که هم ایمن باشد و هم از سرعت بالایی برخوردار باشد، به احتمال زیاد دشوار خواهد بود. بنابراین ما یک لیست از بهترین نرم‌افزارهای بازیابی اطلاعات NAS در سال 2020 را تهیه کرده‌ایم که عبارتند از:

مقایسه بهترین نرم‌افزارهای ریکاوری NAS ۲۰۲۶

نرم‌افزار	مناسب برای چه سناریوهایی؟	مزیت اصلی	محدودیت مهم
GetDataBack	حذف تصادفی، فرمت شدن پارتیشن‌ها، آسیب‌های نرم‌افزاری سبک	رابط کاربری ساده، نمایش سریع فایل‌های قابل ریکاوری	مناسب نبودن برای خرابی‌های جدی RAID
DiskInternals	به‌هم‌ریختن پیکربندی RAID، خطای چند هارد همزمان	کنترل دستی پارامترهای RAID، قدرت تحلیل بالا	نیاز به دانش فنی بیشتر
R-Studio	سناریوهای حرفه‌ای روی NAS و RAID با بدسکتور محدود	ابزار کامل برای کارشناسان، پشتیبانی از فرمت‌های زیاد	رابط حرفه‌ای‌تر و کمی پیچیده برای کاربر عادی
ReclaiMe	بررسی اولیه، دیدن ساختار فایل‌ها روی NAS	شروع سریع، نسخه رایگان برای تست	برای ریکاوری کامل پیشرفته نیاز به لایسنس
ZAR (Zero Assumption)	بازیابی روی دیسک‌ها و آرایه‌های مختلف با خرابی‌های منطقی	پوشش سناریوهای متنوع	سرعت پایین‌تر در حجم‌های بسیار بالا

• نرم‌افزار GetDataBack: یکی از بهترین نرم‌افزارهای در زمینه ریکاوری و بازیابی اطلاعات NAS است که از هر فایل سیستمی مانند FAT، FAT12 FAT16، FAT32، NFTS، SSD، HDD، درایو فلش و … پشتیبانی می‌کند. اگر آرایه RAID نسبتا سالم است و بیشتر با حذف تصادفی فایل‌ها و فرمت شدن پارتیشن‌ها طرف هستی، GetDataBack یکی از ابزارهایی است که خیلی‌ها در اولین تلاش از آن نتیجه گرفته‌اند. این نرم‌افزار از فایل‌سیستم‌های مختلف (NTFS، FAT، FAT32 و…) پشتیبانی می‌کند و مزیتش این است که رابط کاربری ساده‌ای دارد و سریع به تو نشان می‌دهد «چه چیزی هنوز قابل نجات است». البته این ابزار جادو نمی‌کند؛ اگر چند هارد بدسکتور جدی داشته باشند، بیشتر برای اسکن اولیه و دیدن وضعیت داده‌ها مناسب است تا حل یک سناریوی کاملا بحرانی.

• نرم‌افزار DiskInternals: یکی از قوی‌ترین نرم‌افزارها برای ریکاوری و بازیابی اطلاعات NAS است که از اسکن، جست‌جو، ترکیب قطعات تا بازیابی و تکمیل کار را به‌طور خودکار انجام می‌دهد. البته می‌توانید کل فرآیند را به‌صورت دستی نیز انجام دهید. این برنامه می‌تواند هر نوع آرایه دیسک را بازیابی کند.
• نرم‌افزار بازیابی ZAR: نرم‌افزار ZAR یا Zero Assumption طیف گسترده‌ای از گزینه‌های بازیابی را در اختیار کاربران قرار می‌دهد و از درایورها و فرمت‌های مختلف دیسک پشتیبانی می‌کند.
• بازیابی اطلاعات از طریق نرم‌افزار ReclaiMe: این برنامه نیز رایگان است و اسکن پوشه‌ها، فایل‌ها و قطعات آسیب‌دیده در دستگاه NAS را بازیابی می‌کند اما برای ریکاوری HDD و SDD باید به نسخه‌ی Premium ارتقا دهید.
• نرم‌افزار بازیابی اطلاعات R-Studio: این نرم‌افزار رایگان است و داده‌ها را از حافظه RAID مبتنی بر فناوری NAS بازیابی می کند.نرم‌افزارهایی مثل R‑Studio یا DiskInternals بیشتر شبیه «آچارفرانسه متخصص‌ها» هستند تا یک ابزار خانگی ساده. این‌ها اجازه می‌دهند پارامترهای RAID را دستی وارد کنی، آرایه مجازی بسازی و قبل از هر چیز، فقط وضعیت واقعی داده‌ها را ببینی. خیلی از کارشناسان ریکاوری حرفه‌ای از همین ابزارها برای تحلیل اولیه و چک کردن صحت بازسازی استفاده می‌کنند، حتی اگر در ادامه کار را با تجهیزات سخت‌افزاری اختصاصی ادامه بدهند.

هزینه ریکاوری اطلاعات دستگاه  NAS

قیمت ریکاوری و بازیابی اطلاعات NAS به عوامل مختلفی بستگی دارد. برای اطلاع دقیق از قیمت ریکاوری اطلاعات دستگاه NAS باید نوع دستگاه، نوع RAID و تعداد هاردها را برای تعمیرکار مشخص کنید. با این‌حال تا زمانی‌که مشاور نوع خرابی و مشکلات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری دستگاه NAS را شناسایی نکند، نمی‌تواند به‌طور دقیق قیمت ریکاوری را اعلام کند. عددی که برای ریکاوری NAS می‌شنوی، فقط «قیمت نرم‌افزار» یا «دستمزد چند ساعت کار» نیست؛ بیشتر شبیه هزینه باز کردن یک پازل چندبعدی است. مثلا در عمل، برای یک NAS دو‌هاردی که صرفا به‌صورت اشتباهی فرمت شده، ممکن است تعمیرکار بعد از یک اسکن چندساعته و بدون نیاز به باز کردن هارد، با هزینه‌ای نزدیک به حداقل تعرفه کار را جمع کند. اما در سناریوی دیگری که چهار هارد RAID 5 با بدسکتورهای شدید و چندبار تلاش ناموفق قبلی (توسط کاربر یا مراکز غیرتخصصی) به دست کارشناس می‌رسد، همین کار می‌تواند چند روز زمان، تجهیزات تخصصی و در نهایت چند برابر هزینه پایه نیاز داشته باشد. یک قاعده تجربی ساده بین کارشناسان این حوزه هست: «هر چقدر قبل از مراجعه، بیشتر روی هاردها آزمایش انجام شده باشد، فاکتور نهایی هم احتمالا سنگین‌تر است.

به‌طورمعمول قیمت ریکاوری اطلاعات دستگاه NAS براساس نوع مشکل سخت‌افزاری یا نرم‌افزاری از یک میلیون تومان شروع می‌شود.

اگر داده‌های روی NAS برایت حیاتی است (مالی، حقوقی، پروژه‌های چندماهه و…)، ریکاوری را مثل تعمیر یک فلش‌مموری خراب نبین. قبل از این‌که سراغ هر نرم‌افزاری بروی، حداقل با یک مرکز تخصصی مشورت تلفنی بگیر و سناریویت را توضیح بده.

مطالعه بیشتر: هارد مناسب برای استخراج chia 

تعمیر سکتورهای هارد  NAS

بدسکتورها یک پدیده رایج برای انواع ذخیره‌سازها هستند. تا زمانی‌که تعداد آن‌ها زیاد نباشد، جای نگرانی نیست. با این‌حال افزایش شدید آن‌ها نشان‌دهنده خرابی درایو است. هنگامی‌که یک درایو یا هارد NAS دچار اشکال سکتور (sectors) می‌شود، با برخی از علائم این مشکل را نشان می‌دهد. برای بررسی این مشکل باید ابتدا به بخش Storage Manager و سپس HDD/SSD بروید. درایو مشکوک را انتخاب کنید. روی Health Info کلیک کنید. سیستم هشدارهای بد سکتور را به ایمیل یا اعلان‌های دسکتاپ DSM ارسال می‌کند. برای تعمیر سکتورهای هارد NAS می‌توانید از سه روش رایج زیر استفاده کنید که عبارتند از:

1. استفاده از ابزار Disk Check ویندوز
2. استفاده از نرم‌افزارهای رفع بدسکتور مانند HDD Regenerator
3. مراجعه به نمایندگی هارد NAS و تعمیر آن توسط تعمیرکار

نرم‌افزارهای رفع بدسکتور مثل HDD Regenerator برای سناریوهای سبک هنوز هم به کار می‌آیند، اما کارشناسان حرفه‌ای اغلب روی یک اصل تاکید می‌کنند: «روی هاردی که اطلاعات حیاتی دارد، هیچ ابزاری را که به‌صورت تهاجمی روی سکتورها می‌نویسد، بدون بکاپ یا کپی سکتور به سکتور اجرا نکن.» بارها پیش آمده کاربری با نیت خوب، یک ابزار Repair را روی هارد NAS اجرا کرده و بخشی از سکتورهایی که هنوز قابل خواندن بودند را کاملا از بین برده است. در مقابل، در مراکز تخصصی، معمولا اول از هارد آسیب‌دیده روی یک استوریج سالم، Image گرفته می‌شود و تمام عملیات بازیابی روی آن Image انجام می‌گیرد، نه روی دیسک اصلی.

بیشتر بخوانید: امنیت شبکه با استفاده از استوریج ها

آیا حجم اطلاعات در بازیابی اطلاعات NAS تاثیر گذار است ؟

بله. علاوه بر این‌که حجم اطلاعات در ریکاوری و بازیابی اطلاعات NAS تاثیرگذار است. نوع RAID بندی، داده‌های هر درایو متعلق به NAS و تعداد پارتیشن‌بندی نیز در بازیابی فایل و اطلاعات تاثیرگذار هستند.

مدت زمان ریکاوری اطلاعات NAS چقدر است ؟

به‌طورکلی بازیابی اطلاعات بین 2 تا 10 روز طول می‌کشد، به‌ویژه اگر دارای مشکلات سخت‌افزاری نیز باشد. با این‌حال مدت زمان ریکاوری اطلاعات NAS با توجه به نوع مشکل متفاوت است. به‌عنوان مثال یک درایو 4 ترابایتی برای این‌که یک اسکن معمولی انجام شود 20 ساعت طول خواهد کشید و برای این‌که به‌طور کامل ریکاوری شود، به چندین اسکن موثر برای همه‌ی فایل‌ها نیاز دارد.