پروکسی سرور چیست و چگونه کار می‌کند؟

شاید تا به حال اسم پروکسی سرور (Proxy Server) را شنیده باشید، اما واقعاً پروکسی سرور چیست؟ به زبان ساده، پروکسی سرور همان واسطه آنلاین شماست؛ دروازه‌ای که بین دستگاه شما و اینترنت قرار می‌گیرد.

پروکسی سرور واسطه‌ای میان دستگاه یا شبکه شما و مقصد اینترنتی است؛ یعنی درخواست‌ها ابتدا به پروکسی می‌رسند و سپس از طرف شما به مقصد ارسال می‌شوند. بسته به نوع و پیکربندی پروکسی، این واسطه می‌تواند برای کنترل ترافیک، مدیریت دسترسی، کش کردن محتوا یا پنهان کردن IP استفاده شود.

⏲ مدت زمان تخمینی مطالعه: 16 دقیقه

پروکسی چیست؟

پروکسی (Proxy) در ساده‌ترین تعریف، واسطه‌ای بین دستگاه یا شبکه شما و مقصدی در اینترنت است. وقتی از پروکسی استفاده می‌کنید، درخواست شما مستقیماً از دستگاه به سایت مقصد نمی‌رود؛ ابتدا به سرور پروکسی می‌رسد و بعد از آنجا به مقصد ارسال می‌شود.

نقش پروکسی همیشه فقط مخفی کردن IP نیست. در یک شبکه سازمانی ممکن است برای کنترل دسترسی و مدیریت ترافیک استفاده شود، در یک سیستم دیگر برای کش کردن اطلاعات پرتکرار و در بعضی سرویس‌ها نیز برای تغییر IP قابل مشاهده از سمت مقصد به کار برود.

پس وقتی می‌پرسیم «پروکسی چیست؟»، بهتر است آن را یک واسطه شبکه در نظر بگیریم؛ اینکه این واسطه دقیقاً چه کاری انجام دهد، به نوع پروکسی و نحوه پیکربندی آن بستگی دارد.

پروکسی سرور چیست و چگونه کار می‌کند؟

پروکسی سرور یک سرور یا سرویس واسط است که بین کلاینت و سرور مقصد قرار می‌گیرد. درخواست کاربر ابتدا به پروکسی ارسال می‌شود و پروکسی، پس از اعمال تنظیمات و قوانین موردنظر، آن را به مقصد می‌رساند. به همین دلیل، پروکسی می‌تواند در مدیریت ترافیک، کنترل دسترسی، کش کردن محتوا و در بعضی پیکربندی‌ها در حفظ حریم خصوصی نقش داشته باشد.

تعریف ساده پروکسی سرور برای کاربران مبتدی

اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، پروکسی سروری است که بین دستگاه شما و مقصد اینترنتی قرار می‌گیرد. شما درخواست را به پروکسی می‌فرستید، پروکسی آن را به سایت یا سرویس مقصد منتقل می‌کند و پاسخ را دوباره به شما برمی‌گرداند. بنابراین، ارتباط شما با مقصد به‌جای یک ارتباط مستقیم، از یک واسطه عبور می‌کند.

نحوه عملکرد پروکسی سرور در شبکه

نحوه کار پروکسی سرور به این صورت است که وقتی یک کاربر بخواهد از سایتی استفاده کند، درخواست دسترسی به جای اینکه مستقیما به سرور سایت ارسال شود، ابتدا به پروکسی سرور می‌رسد. سپس پروکسی این درخواست را بررسی می‌کند و اگر مجاز بود آن را به مقصد وب سایت می‌رساند. پاسخ دریافتی نیز ابتدا توسط پروکسی گرفته شده و به کاربر داده می‌شود. با کمک این ساختار می‌توان کارهایی مثل کش کردن، فیلتر کردن، نظارت بر ترافیک و تغییر آدرس IP را انجام داد.

یک مثال ساده از نحوه کار پروکسی

فرض کنید می‌خواهید یک صفحه وب را باز کنید. در حالت عادی، درخواست از دستگاه شما به سمت سرور همان سایت می‌رود. اما وقتی پروکسی در مسیر قرار گرفته باشد، درخواست ابتدا به پروکسی می‌رسد. پروکسی آن را به سایت مقصد ارسال می‌کند و پاسخ سایت نیز دوباره از مسیر پروکسی به دستگاه شما برمی‌گردد.

به همین دلیل، سایت مقصد در بسیاری از حالت‌ها به‌جای IP دستگاه شما، IP پروکسی را می‌بیند. البته اینکه چه اطلاعاتی از کاربر پنهان شود یا چه ترافیکی از پروکسی عبور کند، به نوع Proxy و تنظیمات آن بستگی دارد.

 

بیشتر بخوانید: فناوری Intel SGX چیست؟ راهنمای جامع تکنولوژی محافظت از داده‌ها

تفاوت پروکسی سرور با VPN و فایروال

• پروکسی، VPN و فایروال هر سه می‌توانند در معماری شبکه کنار هم استفاده شوند، اما کار یکسانی انجام نمی‌دهند. پروکسی بیشتر نقش واسطه و کنترل‌کننده ارتباط با مقصد را دارد؛ VPN یک ارتباط رمزنگاری‌شده بین دستگاه و VPN Server ایجاد می‌کند و فایروال بر اساس قوانین تعریف‌شده، دسترسی و ترافیک شبکه را کنترل می‌کند.

• از دیگر تفاوت‌های Proxy Server با VPN و فایروال، لایه‌های عملکرد آن‌ها می‌باشد که پروکسی سرور در Application Layer، وی پی ان در لایه ۳ و فایروال بیشتر در لایه‌های ۳/۴ عملکرد دارند.
• از ویژگی‌های پروکسی سرور این است که به کنترل محتوای دقیق، کشف و مخفی‌سازی آی پی می‌پردازد. اما VPN از ارتباطات بین دو نقطه محافظت می‌کند. همچنین فایروال نیز از حملات جلوگیری کرده و بسته‌ها را فیلتر می‌کند.

جدول مقایسه پروکسی، VPN و فایروال

ویژگی	پروکسی (Proxy)	VPN	فایروال (Firewall)
سطح عملکرد	در سطح اپلیکیشن؛ واسطه بین کاربر و اینترنت	تونل‌سازی و رمزنگاری کل ترافیک در سطح شبکه	کنترل و فیلتر بسته‌ها در لایه شبکه و انتقال
رمزنگاری	معمولاً ندارد (مگر در سرویس‌های خاص)	بله، همه داده‌ها رمزنگاری می‌شوند	خیر، وظیفه اصلی آن جلوگیری و مسدودسازی است
کاربرد اصلی	کشینگ، مخفی‌سازی IP، مدیریت دسترسی	دور زدن محدودیت جغرافیایی، حفظ حریم خصوصی	محافظت در برابر حملات، کنترل دسترسی و مدیریت امنیت
مخاطب هدف	سازمان‌ها، کاربران عادی، گیمرها	کاربران امنیت‌محور و کسانی که به اینترنت آزاد نیاز دارند	مدیران شبکه و تیم‌های امنیت سازمان‌ها

انواع پروکسی سرور و کاربرد هر کدام

وقتی درباره انواع پروکسی صحبت می‌کنیم، یک نکته باعث سردرگمی می‌شود: همه این نام‌ها یک معیار مشترک ندارند. بعضی پروکسی‌ها بر اساس میزان ناشناس‌سازی، بعضی بر اساس محل قرارگیری در شبکه و بعضی بر اساس منبع IP یا نحوه استفاده دسته‌بندی می‌شوند.

برای مثال، Transparent، Anonymous و Elite بیشتر به میزان اطلاعاتی که درباره کاربر به مقصد منتقل می‌شود مربوط هستند؛ در حالی که Forward و Reverse جایگاه پروکسی در معماری شبکه را مشخص می‌کنند. Data Center و Residential نیز بیشتر به منبع IP مربوط می‌شوند.

به همین دلیل بهتر است انواع پروکسی را بر اساس کاربرد و ویژگی اصلی‌شان بررسی کنیم، نه اینکه تصور کنیم همه این مدل‌ها رقیب مستقیم یکدیگر هستند.

پروکسی شفاف (Transparent Proxy)

در Transparent Proxy، کاربر معمولاً نیازی به تنظیم دستی پروکسی در مرورگر یا سیستم ندارد و ترافیک می‌تواند از سمت شبکه به‌صورت خودکار از مسیر پروکسی عبور کند. به همین دلیل این مدل بیشتر در شبکه‌های سازمانی، آموزشی و محیط‌هایی دیده می‌شود که مدیر شبکه می‌خواهد دسترسی و ترافیک کاربران را مدیریت کند.

پروکسی ناشناس (Anonymous Proxy)

Anonymous Proxy برای کاهش اطلاعاتی که مقصد درباره کلاینت دریافت می‌کند طراحی شده است و معمولاً IP واقعی کاربر را از سایت مقصد پنهان می‌کند. البته استفاده از این نوع پروکسی به معنی غیرقابل‌ردیابی شدن کامل کاربر نیست؛ اطلاعاتی که پروکسی ثبت می‌کند و نحوه پیکربندی سرویس همچنان اهمیت دارد.

پروکسی با ناشناس سازی بالا (Elite Proxy)

این نوع پروکسی نیز مانند پروکسی ناشناس، مخفی کردن هویت و آدرس آی پی را فراهم می‌کند؛ در Elite یا High Anonymity Proxy تلاش می‌شود اطلاعاتی که نشان‌دهنده استفاده از پروکسی است نیز تا حد امکان به مقصد منتقل نشود. با این حال، میزان ناشناس‌سازی به نوع سرویس و نحوه پیکربندی آن بستگی دارد و نباید آن را معادل ناشناس‌بودن کامل در اینترنت دانست.

پروکسی معکوس (Reverse Proxy) و نقش آن در امنیت وب سایت‌ها

پروکسی Reverse در برابر سرورهای وب قرار می‌گیرد و درخواست‌ها را از کاربر گرفته و به سرورهای اصلی ارسال می‌کند. این نوع پروکسی برای سایت‌هایی که بازدید بالایی دارند، تعادل بار و کاهش پهنای باند مناسب می‌باشند. اما برای استفاده از این نوع پروکسی نیاز به فایروال قوی و مدیریت دقیق می‌باشد، زیرا در صورت نفوذ ساختار HTTP آشکار خواهد شد.

انواع دیگری از پروکسی که ممکن است با آن‌ها روبه‌رو شوید

علاوه بر Transparent، Anonymous، Elite و Reverse Proxy، در منابع فنی با نام‌های دیگری هم مواجه می‌شوید. تفاوت این مدل‌ها بیشتر به جایگاه پروکسی، منبع IP یا نحوه استفاده از آن مربوط می‌شود.

• Forward Proxy: مدلی است که معمولاً بین کاربران یک شبکه و اینترنت قرار می‌گیرد و درخواست‌های کاربران را به مقصد ارسال می‌کند.
• Data Center Proxy: IP آن از زیرساخت دیتاسنتر تأمین می‌شود و معمولاً برای سرعت و پایداری مناسب است.
• Residential Proxy: از IPهای مرتبط با شبکه‌های خانگی استفاده می‌کند و به همین دلیل ممکن است برای بعضی سرویس‌ها طبیعی‌تر به نظر برسد.
• Public Proxy: پروکسی عمومی است و معمولاً کاربران متعددی می‌توانند از آن استفاده کنند؛ بنابراین از نظر امنیت و پایداری باید با احتیاط بیشتری به آن نگاه کرد.
• Shared Proxy: یک IP بین چند کاربر به اشتراک گذاشته می‌شود و عملکرد آن به تعداد کاربران و کیفیت سرویس وابسته است.
• Rotating Proxy: IP در بازه‌های زمانی یا بر اساس درخواست‌ها تغییر می‌کند و بیشتر در سناریوهایی استفاده می‌شود که تغییر مداوم IP موردنیاز است.
• Distorting Proxy: اطلاعاتی متفاوت از IP واقعی کاربر به مقصد ارائه می‌کند و برای ایجاد سطحی از ناشناس‌سازی استفاده می‌شود.
• SSL Proxy: برای ارتباطات مبتنی بر SSL/HTTPS طراحی شده است و نحوه پردازش ترافیک آن به پیکربندی سرویس بستگی دارد.

 

مزایا و معایب استفاده از Proxy Server

استفاده از Proxy Server برای سازمان‌ها و کاربران دارای مزایا و معایبی می‌باشد. از جمله مهم‌ترین مزایا و معایب پروکسی سرورها می‌توان موارد زیر را نام برد.

مزایای پروکسی سرور برای کاربران و سازمان‌ها

افزایش امنیت: پروکسی می‌تواند با قرار گرفتن بین کاربر و مقصد، IP کاربر را از دید برخی سرویس‌های مقصد پنهان کند و امکان اعمال فیلتر و کنترل روی ترافیک را فراهم کند. با این حال، پروکسی به‌تنهایی جایگزین فایروال، سیستم تشخیص نفوذ یا سایر راهکارهای امنیت شبکه نیست.

کاهش مصرف پهنای باند: برخی سازمان‌ها برای اینکه از ارسال درخواست‌های تکراری به سرور اصلی جلوگیری کنند، از پروکسی سرور استفاده می‌کنند. در نتیجه با این کار می‌توانند مصرف پهنای باند را کاهش دهند.

بهبود عملکرد اینترنت: در بعضی شبکه‌ها، پروکسی می‌تواند با Cache کردن محتوای پرتکرار، نیاز به دریافت دوباره یک داده از سرور مقصد را کاهش دهد. این موضوع مخصوصاً در شبکه‌هایی که چند کاربر به منابع مشابه دسترسی دارند می‌تواند مصرف پهنای باند و زمان پاسخ را کاهش دهد؛ اما استفاده از هر پروکسی الزاماً باعث سریع‌تر شدن اینترنت نمی‌شود.

کنترل دسترسی جغرافیایی: در بعضی شرایط، استفاده از پروکسی با IP یک موقعیت جغرافیایی دیگر می‌تواند دسترسی به محتوایی را که بر اساس موقعیت مکانی محدود شده است امکان‌پذیر کند. البته اینکه این روش کار کند، به نوع محدودیت و نحوه پیاده‌سازی سرویس مقصد بستگی دارد.

معایب و محدودیت‌های پروکسی سرور

• پروکسی سرور رایگان، امنیت کمی دارد. گاهی این پروکسی‌ها اطلاعات کاربران را ذخیره می‌کنند و بدون اینکه رمزگذاری مناسبی داشته باشند، آن‌ها را در معرض خطر قرار می‌دهند.
• برخی پروکسی‌ها تاریخچه مرور کاربران را ذخیره می‌کنند و این می‌تواند تهدیدی برای حریم خصوصی آن‌ها باشد. این اطلاعات می‌توانند شامل آدرس آی پی، درخواست وب و دیگر اطلاعات حساس باشند.
• پروکسی‌هایی که از رمزگذاری استفاده نمی‌کنند، می‌توانند اطلاعات کاربران مانند نام کاربری، رمز عبور یا اطلاعات مالی افراد را در خطر قرار دهند.

پروکسی رایگان بهتر است یا پروکسی پولی؟

رایگان بودن یک پروکسی لزوماً به معنی بد بودن آن نیست، اما معمولاً اطلاعات کافی درباره مالک، محل نگهداری سرور، تعداد کاربران و نحوه ثبت لاگ آن در اختیار شما نیست. از طرف دیگر، سرویس‌های رایگان ممکن است به دلیل تعداد زیاد کاربران، سرعت و پایداری مناسبی نداشته باشند.

در سرویس‌های پولی، معمولاً کنترل بیشتری روی منابع، موقعیت IP، تعداد کاربران و کیفیت اتصال دارید؛ با این حال، پولی بودن هم به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که یک پروکسی امن یا قابل اعتماد باشد.

اگر قرار است از پروکسی برای حساب‌های مهم، اطلاعات حساس یا فعالیت‌های سازمانی استفاده کنید، قبل از انتخاب سرویس باید مشخص باشد چه داده‌هایی ثبت می‌شود، ارتباط چگونه محافظت می‌شود و چه کسی مسئول نگهداری سرور است.

 

کاربردهای اصلی پروکسی سرور در دنیای واقعی

افراد مختلف برای استفاده‌های شخصی از پروکسی سرور استفاده می‌کنند. اما سازمان‌ها برای کاربردهای مختلفی از آن‌ها استفاده می‌کنند. اما شاید برای شما نیز سوال باشد که کاربرد Proxy Server چیست؟ از جمله مهم‌ترین کاربردهای پروکسی سرور می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

افزایش امنیت و محافظت از داده‌ها: پروکسی سرور می‌تواند آی‌پی شبکه داخلی را مخفی کند و با این روش از نفوذ به سیستم و حملات خارجی جلوگیری کند.

کنترل دسترسی و مدیریت پهنای باند: پروکسی سرور با بهینه کردن ترافیک می‌تواند پهنای باند را بین کاربران توزیع کند. همچنین با کمک این سرویس‌ها، سازمان‌ها و مدیران شبکه می‌توانند بر استفاده کاربران از اینترنت نظارت داشته باشند.

دور زدن محدودیت‌ها و فیلترینگ: پروکسی سرور می‌تواند سایت‌هایی که در برخی مناطق مسدود می‌باشند، دسترسی پیدا کند و فیلترها را برطرف کند.

بهبود سرعت و کش کردن داده‌ها: پروکسی سرور داده‌های تکراری را به صورت موقت ذخیره می‌کند. در واقع کشینگ در این سرویس‌ها باعث می‌شود که کاربران با سرعت بیشتری به اطلاعات خود دسترسی پیدا کنند. این قابلیت برای شرایطی که کاربران می‌خواهند به منابع مشترک دسترسی داشته باشند کاربردی است.

بیشتر بخوانید: استابلایزر چیست؟ و تفاوت آن با UPS چیست؟

پروکسی مناسب چه کسانی است؟

خیلی وقت‌ها می‌پرسند «خب پروکسی به درد من می‌خورد یا نه؟». جواب این است که همه به یک شکل از پروکسی استفاده نمی‌کنند. بسته به اینکه چه کاری می‌کنید و چه نیازی دارید، پروکسی می‌تواند یک ابزار ضروری یا صرفاً یک گزینه‌ی اضافی باشد.

• کسب‌وکارها و سازمان‌ها: وقتی یک شرکت می‌خواهد دسترسی کارکنان را مدیریت کند یا ترافیک اینترنت را زیر نظر داشته باشد، پروکسی نقش فیلتر هوشمند را بازی می‌کند. علاوه بر این، با کشینگ می‌تواند بار روی اینترنت سازمان را سبک‌تر کند.
• کاربران خانگی: شاید بخواهید هویت‌تان در وب مخفی بماند یا به محتوایی دسترسی پیدا کنید که در منطقه شما بسته است. یک پروکسی ساده می‌تواند این کار را انجام دهد.
• مدیران شبکه و متخصصان امنیت: پروکسی برای شما بیشتر از یک ابزار کمکی است؛ گاهی به عنوان سد دفاعی یا یک لایه میانی برای توزیع بار بین سرورها استفاده می‌شود.
• گیمرها و کاربرانی که به پینگ حساس‌اند: در بعضی کشورها، سرورهای بازی بهینه نیستند. یک پروکسی درست‌حسابی می‌تواند مسیر بهتری برای ترافیک شما پیدا کند و لگ را کمتر کند.
• دانشجویان و محققان: اگر در حال استفاده از منابع علمی هستید که دسترسی‌شان محدود است، پروکسی می‌تواند میان‌بری برای شما باشد.

چک‌لیست انتخاب پروکسی مناسب

اگر دنبال پروکسی هستید، قبل از تصمیم گرفتن این پرسش‌ها را از خود بپرسید:

• سرعت برای من مهم‌تر است یا امنیت؟
• آیا به رمزنگاری داده‌ها نیاز دارم یا خیر؟
• چند کاربر باید هم‌زمان از پروکسی استفاده کنند؟
• نیاز دارم آی‌پی من تغییر کند یا فقط می‌خواهم مصرف اینترنت مدیریت شود؟
• می‌خواهم رایگان امتحان کنم یا حاضر به پرداخت برای سرویس پایدار هستم؟
• آیا نیاز به گزارش‌گیری و لاگ دارم یا فقط کارم راه بیفتد کافی است؟

اگر جواب‌تان به بیشتر این پرسش‌ها روشن شد، انتخاب پروکسی مناسب خیلی ساده‌تر خواهد شد.

نکات کلیدی در انتخاب بهترین پروکسی سرور

اگر می‌خواهید بهترین پروکسی سرور را انتخاب کنید، باید نیاز و هدف خود را در نظر بگیرید تا با توجه به نیازهایی که دارید پروکسی مناسب را انتخاب کنید. مثلا اگر پروکسی نیاز دارید که سرعت بالا داشته باشد، می‌توانید پروکسی دیتا سنتر را انتخاب کنید. اما اگر مخفی ماندن برایتان اهمیت زیادی دارد، پروکسی را انتخاب کنید ناشناسی بالایی دارد. در هر صورت نکات زیر را حتما در نظر بگیرید.

توجه به سرعت و پایداری اتصال: اگر می‌خواهید که سرعت اتصال شما و پایداری آن بالا باشد، بهتر است پروکسی‌های پولی و معتبر را انتخاب کنید.

میزان امنیت و رمزگذاری داده‌ها: پروکسی سروری انتخاب کنید که رمزگذاری مناسبی انجام می‌دهد. به‌خصوص اگر می‌خواهید اطلاعات حساسی را منتقل کنید، حتما این نکته را در نظر بگیرید.

هزینه‌ها و مدل‌های اشتراکی یا رایگان: برخی مدل‌های پروکسی‌ها رایگان هستند، اما سرعت و پایداری آن‌ها کمتر است.

پروکسی را چگونه تنظیم کنیم؟

روش تنظیم پروکسی به سیستم‌عامل، مرورگر و نوع سرویسی که استفاده می‌کنید بستگی دارد. معمولاً برای تنظیم یک Proxy باید آدرس سرور یا IP و Port آن را در بخش تنظیمات شبکه یا Proxy سیستم وارد کنید.

برای مثال، در ویندوز می‌توانید تنظیمات Proxy را از بخش Network & Internet پیدا کنید. در macOS نیز تنظیمات پروکسی در بخش تنظیمات شبکه قرار دارد. اگر پروکسی توسط یک نرم‌افزار یا سرویس اختصاصی ارائه شده باشد، ممکن است تنظیمات لازم مستقیماً داخل همان برنامه انجام شود.

بنابراین، پیش از تنظیم Proxy باید نوع پروکسی، آدرس سرور و Port آن را بدانید و اگر سرویس به احراز هویت نیاز دارد، نام کاربری و رمز عبور مربوط به آن را نیز در اختیار داشته باشید.

 

جمع‌بندی

امروزه حفظ حریم خصوصی و امنیت اطلاعات کاربران بسیار مهم است. پروکسی سرور نیز از سرویس‌های موثر برای دور زدن محدودیت‌های جغرافیایی، حفاظت از اطلاعات شخصی و افزایش سرعت دسترسی به وب سایت‌ها می‌باشد. این ابزارها با کمک دیگر ابزارهای تکمیلی مثل VPN و فایروال می‌توانند داده‌ها را رمزگذاری  و برای دسترسی به اطلاعات موجود در سطح اینترنت به کاربران کمک کنند. در این مطلب ما به موضوع Proxy Server چیست، پرداختیم. اگر شما نیز سوالی در این مورد دارید و یا قصد خرید سرور hp و محصولات hp را دارید می‌توانید با مشاوران ما در تجارت سرور پارسه در تماس باشید.