نحوه زدن خمیر سیلیکون CPU

اگر برایتان سوال شده که نحوه زدن خمیر سیلیکون CPU دقیقاً چطور است و چه مقدار خمیر باید روی پردازنده قرار بگیرد، تنها نیستید. خیلی از کاربران هنگام سرویس سیستم یا تعویض خنک‌کننده با این موضوع روبه‌رو می‌شوند.

در عمل، اگر خمیر سیلیکون به شکل درست روی CPU قرار بگیرد می‌تواند چند درجه دمای پردازنده را کاهش دهد؛ اما استفاده اشتباه از آن ممکن است حتی باعث افزایش دما شود.

در این آموزش، مراحل تمیز کردن خمیر قبلی، مقدار صحیح خمیر سیلیکون و روش درست قرار دادن خنک کننده روی پردازنده را مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهیم تا بتوانید این کار را بدون دردسر انجام دهید.

⏲ زمان تخمینی مطالعه: 9 دقیقه

نحوه زدن خمیر سیلیکون CPU

در حالت استاندارد کافی است خمیر قدیمی را پاک کنید، مقدار مناسبی خمیر جدید روی مرکز پردازنده قرار دهید و خنک کننده را به شکل صحیح ببندید. کل فرآیند کمتر از 15 دقیقه زمان می‌برد.

قبل از شروع چه ابزارهایی لازم داریم؟

• خمیر سیلیکون جدید
• دستمال بدون پرز یا دستمال میکروفایبر
• الکل ایزوپروپیل 90 درصد یا بالاتر
• پیچ‌گوشتی مناسب کولر
• گوش پاک کن برای تمیزکاری نقاط حساس
• دستکش نخی یا لاتکس (اختیاری)

اگر برای انتخاب خمیر مطمئن نیستید، مقاله انواع خمیر سیلیکون و کدام نوع برای پردازنده مناسب است؟ حتما را ببینید.

مرحله اول: باز کردن کولر CPU بدون آسیب

1. سیستم را خاموش کرده و کابل برق را جدا کنید.
2. اگر سیستم مدتی روشن بوده، چند دقیقه صبر کنید تا خمیر کمی نرم شود. سپس پیچ‌های خنک کننده CPU را به‌صورت ضربدری شل کنید.
3. اشتباه رایج این است که کاربران بعد از باز کردن پیچ‌ها، کولر (خنک کننده) را مستقیم به بالا می‌کشند. این کار باعث جدا شدن CPU از سوکت می‌شود.
4. خنک کننده را کمی به چپ و راست بچرخانید و سپس آرام بلند کنید.

مرحله دوم: تمیز کردن خمیر سیلیکون قبلی از روی پردازنده

با دستمال آغشته به الکل سطح CPU و کف کولر را تمیز کنید تا هیچ اثری از خمیر قبلی باقی نماند. سطح باید کاملا براق و تمیز باشد.

• ابتدا دستمال را کمی به الکل آغشته کنید.
• چند ثانیه روی خمیر خشک نگه دارید تا نرم شود.
• سپس به آرامی سطح را پاک کنید.

الکل ایزوپروپیل بهترین انتخاب برای این کار است چون خیلی سریع تبخیر می‌شود و هیچ ردی روی سطح باقی نمی‌گذارد. در سرویس‌های حرفه‌ای سرور و سیستم‌های حساس، همیشه از این نوع الکل استفاده می‌شود چون ریسک آسیب یا آلودگی را به حداقل می‌رساند. اگر از الکل‌های معمولی یا آب استفاده کنید ممکن است رطوبت بر روی سطح باقی بماند و کیفیت تماس حرارتی کاهش پیدا کند.

مرحله سوم: زدن مقدار درست خمیر سیلیکون روی CPU

خمیر را وسط پردازنده قرار دهید. در بیشتر CPUهای دسکتاپ یک قطره به اندازه نخود کافی است. نیازی نیست کل سطح CPU پوشانده شود. فشار کولر خمیر را یکنواخت پخش می‌کند.

آیا لازم است خمیر را با کارت پخش کنیم؟

در اغلب موارد نیازی به پخش کردن خمیر با کارت یا انگشت نیست. در بعضی سیستم‌های گیمینگ که برای سرویس آورده می‌شوند، می‌بینیم کاربر نصف تیوب خمیر را روی CPU خالی کرده است. نتیجه معمولاً دمای بالاتر از حالت عادی است.، روش نقطه‌ای همیشه نتیجه خوبی دارد، اما پخش دستی خمیر باعث ایجاد حباب هوا و کاهش کیفیت انتقال حرارت می‌شود.

مرحله چهارم: بستن صحیح کولر و پیچ‌ها

خنک کننده را مستقیم روی پردازنده قرار دهید. بعد از تماس خنک کننده با خمیر آن را جابه‌جا نکنید. پیچ‌ها را به صورت ضربدری و مرحله‌ای سفت کنید تا فشار روی سطح پردازنده یکنواخت باشد.

چقدر خمیر سیلیکون روی CPU بزنیم؟

یکی از اشتباهاتی که خیلی ها انجام میدن این است که بیش از حد خمیر روی cpu  می زنند. نه خمیر زیاد باعث خنک‌تر شدن پردازنده می‌شود و نه خمیر کم می‌تواند انتقال حرارت را به‌درستی انجام دهد.

مقدار استاندارد خمیر سیلیکون برای بیشتر پردازنده‌ها

برای بیشتر پردازنده‌های Intel و AMD یک قطره خمیر سیلیکون به اندازه یک نخود کوچک کافی است. هدف این نیست که تمام سطح پردازنده را با خمیر بپوشانید. خمیر فقط باید فاصله‌های بسیار ریز بین پردازنده و خنک‌کننده را پر کند. در پردازنده‌های بزرگ‌تر مانند برخی از مدل‌های ورک استیشن یا cpu سرور hp ممکن است به مقدار کمی خمیر بیشتر نیاز باشد تا سطح تماس به‌طور کامل پوشش داده شود. اگر بین دو مقدار مردد هستید، مقدار کمتر را انتخاب کنید تا خمیر اضافی بیرون نزند.

اگر خمیر زیاد بزنیم چه اتفاقی می‌افتد؟

• خمیر اضافی از اطراف پردازنده بیرون می‌زند.
• در بعضی مدل‌ها ممکن است به قطعات اطراف سوکت آسیب برسد.
• همچنین انتقال حرارت بهینه انجام نمی‌شود و دما ممکن است افزایش پیدا کند.

اگر خمیر خیلی کم باشد چه مشکلی ایجاد می‌شود؟

استفاده از خمیر کم باعث می‌شود تمام سطح تماس پوشش داده نشود. در این حالت بخشی از گرمای تولیدشده توسط پردازنده به‌خوبی به خنک کننده منتقل نمی‌شود و عملکرد سیستم خنک کننده کاهش پیدا می‌کند. همچنین بین کولر و پردازنده حفره‌های هوایی باقی می‌ماند. این فضاها رسانایی حرارتی ضعیفی دارند و باعث افزایش دمای CPU در اجرای بازی‌ها یا برنامه‌های سنگین می‌شوند.

بهترین روش زدن خمیر سیلیکون روی CPU

سه روش اصلی برای زدن خمیر سیلیکون وجود دارد. هر کدام در شرایط خاصی بهتر جواب می‌دهند.

روش نقطه‌ای: رایج‌ترین روش زدن خمیر سیلیکون روش نقطه‌ای است زیرا ساده است و نتیجه قابل اعتمادی دارد. در این روش یک قطره خمیر در مرکز پردازنده قرار می‌گیرد. سپس هنگام نصب خنک‌کننده فشار واردشده باعث پخش یکنواخت آن روی سطح CPU می‌شود. به همین دلیل برای بیشتر کاربران خانگی، گیمرها و حتی بسیاری از تکنسین‌ها، این روش اولین انتخاب است.

روش خطی: در این روش یک خط باریک از خمیر سیلیکون روی سطح پردازنده کشیده می‌شود. این کار باعث می‌شود خمیر در زمان بستن خنک کننده به‌صورت یکنواخت پخش شود. برای برخی پردازنده‌های مستطیلی شکل، این روش پوشش کامل‌تری نسبت به روش نقطه‌ای ایجاد می‌کند.

روش ضربدر یا X: در روش ضربدر نیز دو خط به شکل ضربدر روی سطح CPU ایجاد می‌شود که بیشتر در پردازنده‌های بزرگ و حرفه‌ای کاربرد دارد.

اشتباهاتی که هنگام پاک کردن خمیر نباید انجام دهید

استفاده از آب: باعث باقی ماندن رطوبت روی CPU می‌شود و احتمال اتصال کوتاه یا خوردگی در بلندمدت را بالا می‌برد.

استفاده از دستمال زبر: سطح فلزی پردازنده را خط می‌اندازد و صافی سطح را کاهش می‌دهد، در نتیجه انتقال حرارت ضعیف‌تر می‌شود.

خراش دادن سطح پردازنده با جسم فلزی: می‌تواند به لایه محافظ IHS آسیب بزند و حتی در موارد شدید، عملکرد CPU  را تحت تأثیر قرار دهد.

باقی گذاشتن تکه‌های خمیر قدیمی: باعث ایجاد لایه ناهمگون بین CPU و کولر می‌شود و دمای پردازنده را بالا نگه می‌دارد.

بعد از تعویض خمیر سیلیکون چه چیزهایی را باید بررسی کنیم؟

با نرم‌افزارهایی مانند HWMonitor یا HWiNFO دما را بررسی کنید. در حالت بیکار دما باید پایین باشد.

اگر دمای سیستم هنوز بالا بود، باید چند بخش مهم را بررسی کرد:

اول مطمئن شوید کولر (هیت سینک سی پی یو سرور) درست و محکم روی CPU یا GPU نصب شده تا تماس کامل برای انتقال حرارت برقرار باشد. سپس سلامت فن را چک کنید که بدون مشکل و صداهای غیرعادی کار کند و در صورت نیاز با سرعت مناسب بچرخد، چون تنظیمات BIOS یا نرم‌افزار ممکن است سرعت را محدود کرده باشد.

در ادامه کیفیت خمیر سیلیکون مهم است چون خشک شدن یا پخش نامناسب آن باعث کاهش انتقال حرارت می‌شود. در نهایت باید جریان هوای داخل کیس را بررسی کنید تا ورود و خروج هوا به درستی انجام شود و گرد و غبار یا کابل‌ها مانع گردش هوا نشده باشند.

نشانه‌هایی که می‌گوید خمیر سیلیکون درست پخش نشده

اگر خمیر سیلیکون درست پخش نشده باشد چند نشانه واضح دیده می‌شود:

دمای سیستم به‌طور ناگهانی بالا می‌رود حتی بدون فشار خاص و زیر بارهایی مثل بازی یا رندر ممکن است سیستم ناگهان خاموش شود. همچنین اختلاف دمای هسته‌های پردازنده زیاد می‌شود و همه هسته‌ها رفتار یکسانی ندارند. در کنار این‌ها، دما خیلی سریع به محدوده خطرناک می‌رسد، حتی در کارهای معمولی.

جمع‌بندی 

برای زدن صحیح خمیر سیلیکون CPU کافی است ابتدا خمیر قبلی را به‌طور کامل از روی پردازنده و سطح خنک‌کننده تمیز کنید، سپس یک قطره کوچک به اندازه نخود در مرکز پردازنده قرار دهید و خنک‌کننده (کولر) CPU را به‌صورت ضربدری و یکنواخت نصب کنید. در بیشتر سیستم‌ها، روش نقطه‌ای بهترین نتیجه را از نظر انتقال حرارت و کاهش دما ایجاد می‌کند. استفاده از خمیر سیلیکون باکیفیت و نصب صحیح خنک‌کننده می‌تواند به کاهش محسوس دمای پردازنده و افزایش پایداری سیستم منجر شود.

اگر در محیط‌های حرفه‌ای‌تر مانند دیتاسنتر یا سرورهای سازمانی فعالیت می‌کنید، مدیریت صحیح خنک‌کنندگی اهمیت بسیار بیشتری پیدا می‌کند. در چنین شرایطی انتخاب سخت‌افزار مناسب و سرورهای استاندارد، نقش مستقیمی در پایداری و عملکرد سیستم دارد. در صورت نیاز به راهنمایی برای انتخاب یا ارتقای سرور، می‌توانید با کارشناسان تجارت سرور پارسه مشورت کنید.