پشتیبانگیری از تنظیمات روتر و نگهداری نسخهای از فایل IOS، یکی از کارهایی است که هر مدیر شبکه باید قبل از هر تغییر مهم انجام دهد. خراب شدن فایل پیکربندی، اشتباه در اعمال تنظیمات یا حتی تعویض سختافزار، بدون داشتن نسخه پشتیبان میتواند ساعتها زمان برای بازسازی شبکه تلف کند. در تجهیزات Cisco، پروتکل TFTP یکی از سادهترین روشها برای انتقال فایلهای پیکربندی و IOS بین روتر سیسکو و کامپیوتر است. اگر مراحل راهاندازی را بهدرستی انجام دهید، میتوانید با چند دستور از تنظیمات فعلی بکاپ بگیرید. فایلهای قبلی را بازیابی کنید یا نسخه جدید IOS را روی روتر منتقل کنید. در ادامه این مقاله از تجارت سرور پارسه به بررسی چنین موضوعاتی میپردازیم.
برای راهاندازی TFTP در روتر سیسکو ابتدا باید یک TFTP Server روی کامپیوتر اجرا کنید و مطمئن شوید روتر به آن دسترسی دارد. بعد از برقراری ارتباط میتوانید از تنظیمات فعلی بکاپ بگیرید، فایلهای قبلی را بازیابی کنید یا فایل IOS را روی حافظه Flash کپی کنید. تمام این کارها فقط با چند دستور ساده در Cisco IOS انجام میشود.
⏲ مدت زمان تخمینی مطالعه: 15 دقیقه
| دستور Cisco IOS | کاربرد |
|---|---|
copy running-config tftp |
بکاپ گرفتن از Running Configuration روی TFTP Server |
copy startup-config tftp |
بکاپ گرفتن از Startup Configuration روی TFTP Server |
copy tftp running-config |
بازیابی فایل روی Running Configuration و اعمال فوری تنظیمات |
copy tftp startup-config |
بازیابی فایل روی Startup Configuration برای بارگذاری پس از راهاندازی مجدد |
copy tftp flash |
انتقال فایل IOS از TFTP Server به حافظه Flash روتر |
فهرست موضوعات
پیشنیازهای راهاندازی TFTP در روتر سیسکو
قبل از انتقال فایل باید یک TFTP Server روی کامپیوتر اجرا شود، روتر و کامپیوتر در یک شبکه قرار بگیرند و ارتباط بین آنها برقرار باشد. اگر هرکدام از این موارد بهدرستی تنظیم نشده باشند عملیات Backup، Restore یا انتقال فایل IOS با خطا مواجه میشود.
نصب و اجرای TFTP Server
قبل از اینکه سراغ دستورات Cisco بروید، مطمئن شوید سرویس TFTP روی کامپیوتر اجرا شده است. همچنین پوشهای که فایلها داخل آن ذخیره میشوند باید دسترسی Read و Write داشته باشد وگرنه هنگام انتقال فایل احتمال دریافت خطای Permission Denied وجود دارد.
نکته: برای جلوگیری از اشتباه، فایلهای Backup و IOS را در پوشههای جداگانه نگهداری کنید.
تنظیم IP کامپیوتر و روتر
برای اینکه روتر بتواند با TFTP Server ارتباط برقرار کند، هر دو باید در یک رنج IP باشند یا بین آنها Route وجود داشته باشد. برای مثال اگر IP کامپیوتر 192.168.1.10 باشد میتوانید اینترفیس متصل به آن را به شکل زیر پیکربندی کنید.
پیکربندی آدرس IP روی اینترفیس روتر سیسکو
Router(config)# interface GigabitEthernet0/0
Router(config-if)# ip address 192.168.1.1 255.255.255.0
Router(config-if)# no shutdownدر این مرحله، ابتدا وارد اینترفیس GigabitEthernet0/0 میشوید، سپس با دستور ip address آدرس IP 192.168.1.1/24 را به آن اختصاص میدهید. در نهایت، با اجرای دستور no shutdown اینترفیس از حالت غیرفعال خارج شده و آماده برقراری ارتباط با TFTP Server یا سایر تجهیزات شبکه خواهد بود. قبل از شروع عملیات Backup، Restore یا انتقال فایل IOS، اطمینان حاصل کنید که اینترفیس فعال است و ارتباط شبکه بهدرستی برقرار شده است.
بررسی اتصال بین روتر و TFTP Server
یکی از اشتباهات رایج این است که بدون بررسی ارتباط شبکه، انتقال فایل را شروع کنیم. قبل از هر کاری یک Ping بگیرید اگر پاسخ دریافت نشود، ادامه مراحل با خطا روبهرو خواهد شد.
Router# ping 192.168.1.10
اگر پاسخ Ping موفقیتآمیز بود ارتباط شبکه برقرار است و میتوانید مراحل بعدی را انجام دهید. در غیر این صورت موارد زیر را بررسی کنید:
- آدرس IP و Subnet Mask هر دو دستگاه
- اتصال صحیح کابل شبکه
- فعال بودن اینترفیس روتر
- اجرا بودن TFTP Server
- غیرفعال نبودن ارتباط توسط Firewall
با انجام این سه مرحله زیرساخت لازم برای انتقال فایلهای کانفیگ و IOS بین روتر سیسکو و TFTP Server آماده خواهد بود.
نکته امنیتی: از آنجا که TFTP هیچ مکانیزم احراز هویت یا رمزنگاری ندارد، بهتر است فقط در شبکههای داخلی یا محیطهای آزمایشگاهی از آن استفاده شود و پس از پایان انتقال، در صورت عدم نیاز سرویس TFTP غیرفعال شود.
بکاپ گرفتن از Running Configuration روی TFTP
قبل از هر تغییری روی روتر یک نسخه از Running Configuration ذخیره کنید. اگر بعدا تنظیمات اشتباه شد یا لازم بود به وضعیت قبلی برگردید، همین فایل شما را نجات میدهد. Router# copy running-config tftp
بکاپ گرفتن از Running Configuration روی TFTP Server
Router# copy running-config tftp
Address or name of remote host? 192.168.1.10
Destination filename? Branch-R1-running.cfgبا اجرای دستور copy running-config tftp، روتر از فایل Running Configuration یک نسخه پشتیبان تهیه کرده و آن را روی TFTP Server ذخیره میکند. در ادامه باید آدرس IP سرور TFTP را در بخش Address or name of remote host وارد کنید و سپس در قسمت Destination filename نام فایل پشتیبان را مشخص نمایید. پس از پایان انتقال، فایل کانفیگ روی سرور ذخیره میشود و در صورت نیاز میتوانید از آن برای بازیابی تنظیمات یا انتقال پیکربندی به روتر دیگر استفاده کنید.
بکاپ گرفتن از Startup Configuration روی TFTP
برای تهیه پشتیبان از تنظیمات ذخیرهشده روتر که پس از راهاندازی مجدد بارگذاری میشوند از دستور copy startup-config tftp استفاده کنید.
بکاپ گرفتن از Startup Configuration روی TFTP Server
Router# copy startup-config tftp
Address or name of remote host? 192.168.1.10
Destination filename? Branch-R1-startup.cfg
!!
[OK - 1034 bytes]دستور copy startup-config tftp برای تهیه نسخه پشتیبان از Startup Configuration استفاده میشود؛ یعنی تنظیماتی که پس از راهاندازی مجدد (Reload) روی روتر بارگذاری خواهند شد. پس از اجرای دستور، آدرس IP TFTP Server و نام فایل مقصد را وارد کنید. اگر انتقال با موفقیت انجام شود، پیامی مانند [OK – 1034 bytes] نمایش داده میشود که نشان میدهد فایل بدون خطا روی سرور TFTP ذخیره شده و در آینده میتوان از آن برای بازیابی تنظیمات یا راهاندازی روترهای مشابه استفاده کرد.
بازیابی فایل کانفیگ از TFTP روی روتر
در شرایطی که روتر را تعویض کردهاید یا به هر دلیلی تنظیمات از بین رفتهاند، فایل بکاپ میتواند همه چیز را در مدت کوتاهی برگرداند. بسته به اینکه تنظیمات بلافاصله اعمال شوند یا بعد از Reload، یکی از دو روش زیر استفاده میشود.
Restore فایل Startup Configuration
Router# copy tftp startup-config
Address or name of remote host? 192.168.1.10
Source filename? Branch-R1-startup.cfg
Destination filename [startup-config]?با اجرای دستور copy tftp startup-config، فایل پشتیبان ذخیرهشده روی TFTP Server در بخش Startup Configuration روتر کپی میشود. در این مرحله باید آدرس IP سرور TFTP، نام فایل پشتیبان و در صورت نیاز نام فایل مقصد را وارد کنید. تنظیمات بازیابیشده در Startup Configuration ذخیره میشوند و پس از راهاندازی مجدد (Reload) روتر بارگذاری خواهند شد. این روش برای بازیابی تنظیمات روی یک روتر جدید یا بازگرداندن پیکربندی قبلی بسیار کاربردی است.
Restore فایل Running Configuration
زمانی که لازم است تغییرات بلافاصله اعمال شوند از دستور زیر استفاده کنید.
Router# copy tftp running-config
Address or name of remote host? 192.168.1.10
Source filename? Branch-R1-running.cfg
Destination filename [running-config]?با اجرای دستور copy tftp running-config، فایل پشتیبان موجود روی TFTP Server مستقیماً در Running Configuration روتر بارگذاری میشود. در این مرحله باید آدرس IP سرور TFTP، نام فایل پشتیبان و در صورت نیاز نام فایل مقصد را وارد کنید. برخلاف بازیابی Startup Configuration، در این روش محتوای فایل با Running Configuration فعلی ادغام شده و تغییرات بلافاصله روی روتر اعمال میشوند؛ بنابراین برای استفاده از تنظیمات جدید نیازی به Reload کردن روتر نخواهید داشت.
انتقال فایل IOS از TFTP به روتر سیسکو
هنگام ارتقای IOS، اولین چیزی که باید بررسی کنید فضای خالی Flash است. اگر حافظه کافی نباشد انتقال فایل از همان ابتدا متوقف میشود.
بررسی فضای Flash
قبل از کپی کردن فایل مطمئن شوید حافظه Flash فضای کافی برای ذخیره IOS جدید دارد.
Router# dir flash:
اجرای این دستور به معنی نمایش فایلهای موجود و میزان فضای آزاد حافظه Flash است. اگر چند فایل IOS قدیمی در Flash وجود دارد، قبل از حذف آنها مطمئن شوید دیگر به آن نسخهها نیازی نخواهید داشت.
نکته: اگر فضای کافی وجود نداشته باشد، باید فایلهای غیرضروری یا نسخههای قدیمی IOS را حذف کنید. در غیر این صورت عملیات انتقال متوقف خواهد شد.
کپی فایل IOS
وقتی مطمئن شدید فضای کافی وجود دارد، دستور زیر را اجرا کنید.
Router# copy tftp flash
Address or name of remote host? 192.168.1.10
Source filename? c1900-universalk9-mz.SPA.157-3.M4.bin
Destination filename? c1900-universalk9-mz.SPA.157-3.M4.binبا اجرای دستور copy tftp flash، فایل IOS از TFTP Server دریافت و در حافظه Flash روتر ذخیره میشود. پس از اجرای دستور، ابتدا باید آدرس IP سرور TFTP را وارد کنید، سپس نام فایل IOS موجود روی سرور را در بخش Source filename مشخص نمایید. در مرحله آخر نیز نام فایل مقصد در حافظه Flash را وارد کنید یا همان نام پیشفرض را تأیید کنید. پس از پایان انتقال، فایل IOS روی حافظه Flash قرار میگیرد و در صورت نیاز میتوانید آن را بهعنوان فایل بوت روتر تنظیم کنید.
تنظیم Boot System
کپی شدن فایل بهتنهایی کافی نیست. باید به روتر بگویید در راهاندازی بعدی از کدام فایل IOS استفاده کند.
Router(config)# boot system flash c1900-universalk9-mz.SPA.157-3.M4.bin
Router# copy running-config startup-configپس از انتقال فایل IOS به حافظه Flash، باید با دستور boot system flash مشخص کنید که روتر در راهاندازی بعدی از کدام فایل IOS بوت شود. سپس با اجرای دستور copy running-config startup-config این تغییر در Startup Configuration ذخیره میشود تا پس از Reload نیز باقی بماند. اگر این مرحله را انجام ندهید، ممکن است روتر پس از راهاندازی مجدد همچنان از نسخه قبلی IOS استفاده کند.
راهاندازی مجدد روتر
پس از Reload، با show version مطمئن شوید روتر با نسخه جدید بالا آمده است.
Router# show versionانتقال فایل IOS از روتر به TFTP
اگر میخواهید قبل از ارتقای IOS یا تعویض روتر یک نسخه از فایل سیستمعامل را ذخیره کنید، از دستور copy flash tftp استفاده کنید. این دستور فایل IOS موجود در حافظه Flash را به TFTP Server منتقل میکند.
اگر قرار باشد همین تنظیمات را روی یک روتر مشابه پیاده کنید، داشتن فایل Startup Configuration کار را بسیار سریعتر میکند.
حالا نوبت اجرای دستور اصلی است.
Router# copy flash tftp
Source filename? c1900-universalk9-mz.SPA.157-3.M4.bin
Address or name of remote host? 192.168.1.10
Destination filename? c1900-universalk9-mz.SPA.157-3.M4.binبا اجرای دستور copy flash tftp، فایل IOS موجود در حافظه Flash روتر به TFTP Server منتقل میشود. در این مرحله ابتدا نام فایل موجود در حافظه Flash را در بخش Source filename وارد کنید، سپس آدرس IP سرور TFTP را مشخص کرده و در نهایت نام فایل مقصد را وارد نمایید. این روش برای تهیه نسخه پشتیبان از فایل IOS قبل از ارتقا، تعویض روتر یا نگهداری نسخهای از سیستمعامل بسیار کاربردی است.
بررسی صحت انتقال فایل
بعد از پایان انتقال، بهتر است فقط به پیام موفقیت اکتفا نکنید. وجود فایل در مقصد و یکسان بودن حجم آن با فایل اصلی را نیز بررسی کنید. اگر فایل را روی Flash کپی کردهاید دستور زیر را اجرا کنید.
Router# dir flash:کاربرد دستور: نمایش فایلهای موجود در حافظه Flash و بررسی اینکه فایل IOS یا کانفیگ بهدرستی ذخیره شده است.
برای اطمینان بیشتر میتوانید نسخه IOS فعال را نیز بررسی کنید.
Router# show versionاگر نام فایل و نسخه نمایشدادهشده با فایل منتقلشده مطابقت داشته باشد، انتقال با موفقیت انجام شده است.
در محیطهای عملی بسیاری از مدیران شبکه قبل از حذف فایل اصلی، یک بار فایل منتقلشده را نیز بررسی میکنند تا از کامل بودن انتقال مطمئن شوند.
خطاهای رایج هنگام راهاندازی TFTP
بیشتر خطاهای TFTP به تنظیمات شبکه، دسترسی به فایل یا فضای ذخیرهسازی مربوط میشوند، نه خود پروتکل TFTP. در بیشتر مواقع، خود متن خطا اولین سرنخی است که علت مشکل را نشان میدهد.
| خطا | علت رایج | راهحل پیشنهادی |
|---|---|---|
| Timeout | برقرار نبودن ارتباط شبکه | بررسی Ping، آدرس IP، کابل شبکه و Firewall |
| No Such File | نام یا مسیر فایل اشتباه است. | نام فایل و مسیر آن را دوباره بررسی کنید. |
| Permission Denied | نداشتن مجوز دسترسی | دسترسی Read و Write پوشه TFTP را بررسی کنید. |
| Error Opening File | فایل قابل باز شدن نیست. | از وجود فایل و صحت مسیر آن مطمئن شوید. |
| Transfer Failed | اختلال در فرآیند انتقال | فضای Flash، اتصال شبکه و تنظیمات TFTP را بررسی کنید. |
Timeout
اگر هنگام انتقال فایل با Timeout روبهرو شدید، مشکل از ارتباط شبکه است. رایجترین علت آن قطع بودن ارتباط شبکه، اشتباه بودن IP مقصد یا مسدود شدن ارتباط توسط Firewall است. ابتدا ارتباط را با دستور زیر بررسی کنید.
Router# ping 192.168.1.10اگر Ping موفق نبود ابتدا مشکل شبکه را برطرف کنید و سپس دوباره انتقال فایل را انجام دهید.
No Such File
این خطا تقریبا همیشه به اشتباه وارد کردن نام فایل یا مسیر آن برمیگردد. حتی تفاوت در حروف بزرگ و کوچک یا پسوند فایل نیز میتواند باعث بروز این خطا شود. بهتر است نام فایل را مستقیما از پوشه TFTP Server کپی یا با دقت بررسی کنید.
Permission Denied
در بیشتر مواقع دلیل این خطا مجوزهای دسترسی پوشه TFTP است. اگر پوشه TFTP فقط اجازه خواندن یا فقط اجازه نوشتن داشته باشد، عملیات انتقال انجام نخواهد شد.
مجوزهای پوشه و تنظیمات نرمافزار TFTP Server را بررسی کنید و مطمئن شوید سرویس اجازه Read و Write را دارد.
Error Opening File
این خطا زمانی بهوجود میآید که TFTP Server نتواند فایل را باز کند. علت میتواند مسیر اشتباه، حذف شدن فایل یا استفاده همزمان از فایل توسط برنامهای دیگر باشد.
در چنین شرایطی از وجود فایل در پوشه TFTP و در دسترس بودن آن مطمئن شوید.
Transfer Failed
این پیام یک خطای عمومی است و میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از کمبود فضای Flash گرفته تا قطع شدن ارتباط در حین انتقال.
اگر هنگام انتقال فایل IOS با این خطا مواجه شدید، ابتدا فضای حافظه Flash را بررسی کنید و سپس وضعیت شبکه و TFTP Server را دوباره کنترل کنید.
عیبیابی مشکلات TFTP
اگر بعد از چند بار تلاش هنوز فایل منتقل نمیشود، بهتر است به جای امتحان کردن دستورات مختلف موارد زیر را یکییکی بررسی کنید.
- مطمئن شوید روتر میتواند TFTP Server را Ping کند.
- Firewall نباید ترافیک TFTP را مسدود کرده باشد.
- اگر ACL روی روتر فعال است، دسترسی TFTP را بررسی کنید.
- فایل باید در همان پوشهای باشد که TFTP Server از آن استفاده میکند.
- فضای خالی Flash را با dir flash: بررسی کنید.
- پوشه TFTP باید مجوز Read و Write داشته باشد.
بعد از بررسی همه موارد اگر همچنان انتقال انجام نشد، لاگهای TFTP Server میتوانند سرنخ خوبی از علت خطا در اختیار شما قرار دهند.
نکته: اگر مطمئن نیستید مشکل از کدام بخش است، همیشه عیبیابی را از Ping شروع کنید. در تجربه بسیاری از مدیران شبکه، بخش قابلتوجهی از خطاهای TFTP به مشکلات ارتباطی یا تنظیمات IP مربوط است، نه دستورات Cisco IOS.
دستورات پرکاربرد TFTP در Cisco IOS
جدول زیر رایجترین دستورهای TFTP در Cisco IOS و کاربرد هرکدام را نشان میدهد.
| دستور Cisco IOS | کاربرد |
|---|---|
copy running-config tftp |
بکاپ گرفتن از Running Configuration روی TFTP Server |
copy startup-config tftp |
بکاپ گرفتن از Startup Configuration روی TFTP Server |
copy tftp running-config |
بازیابی فایل کانفیگ روی Running Configuration |
copy tftp startup-config |
بازیابی Startup Configuration |
copy tftp flash |
انتقال فایل IOS از TFTP به حافظه Flash |
copy flash tftp |
انتقال فایل IOS از Flash به TFTP Server |
dir flash: |
مشاهده فایلها و فضای خالی حافظه Flash |
show version |
بررسی نسخه IOS و فایل بوتشده |
ping |
بررسی ارتباط روتر با TFTP Server |
رعایت چند نکته ساده، احتمال بروز خطا هنگام انتقال فایل را کمتر میکند.
- قبل از هر Backup یا Restore، ارتباط با TFTP Server را با ping بررسی کنید.
- پیش از کپی کردن فایل IOS ، با dir flash: از کافی بودن فضای Flash مطمئن شوید.
- پس از ارتقای IOS، با show version بررسی کنید که روتر با نسخه جدید راهاندازی شده باشد.
- برای فایلهای بکاپ، از نامگذاری مشخص مانند RouterName-Date.cfg استفاده کنید تا در آینده فایل موردنظر را سریعتر پیدا کنید.
جمعبندی
در عمل راهاندازی TFTP روی روترهای سیسکو کار پیچیدهای نیست و بیشتر مشکلات به تنظیمات شبکه یا خود TFTP Server برمیگردد، نه دستورات Cisco IOS.اگر قبل از شروع، ارتباط شبکه و فضای Flash را بررسی کنید، فرآیند Backup، Restore یا انتقال IOS بدون دردسر انجام میشود.
اگر قصد دارید با سایر روشهای پشتیبانگیری از روترهای سیسکو، مزایا و سناریوهای استفاده از هر روش آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم مقاله آموزش بک آپ گیری از روتر سیسکو را نیز مطالعه کنید.
سوالات متداول درباره راهاندازی TFTP در روتر سیسکو
چگونه از کانفیگ روتر روی TFTP بکاپ بگیریم؟
برای بکاپ گرفتن از تنظیمات در حال اجرا از دستور copy running-config tftp و برای بکاپ گرفتن از تنظیمات ذخیرهشده از دستور copy startup-config tftp استفاده کنید. پس از وارد کردن IP سرور و نام فایل، نسخه پشتیبان روی TFTP Server ذخیره خواهد شد.
چگونه فایل IOS را از TFTP روی روتر کپی کنیم؟
ابتدا با دستور dir flash: فضای خالی حافظه Flash را بررسی کنید، سپس دستور copy tftp flash را اجرا کرده و آدرس TFTP Server و نام فایل IOS را وارد کنید.
چرا انتقال فایل با Timeout متوقف میشود؟
رایجترین دلایل این خطا شامل برقرار نبودن ارتباط شبکه، اشتباه بودن IP، فعال بودن Firewall یا اجرا نبودن سرویس TFTP Server است. بهتر است قبل از انتقال فایل، ارتباط را با دستور ping بررسی کنید.
چگونه فایل کانفیگ را از TFTP بازیابی کنیم؟
برای اعمال فوری تنظیمات از دستور copy tftp running-config و برای ذخیره فایل در Startup Configuration از دستور copy tftp startup-config استفاده کنید.
اگر فضای Flash کافی نباشد چه باید کرد؟
ابتدا با دستور dir flash: فایلهای موجود را بررسی کنید. در صورت نیاز نسخههای قدیمی یا فایلهای غیرضروری را حذف کنید و سپس انتقال فایل IOS را دوباره انجام دهید.
